توسعه انسانی قرار دادن انسان ها در مرکز توسعه است. توسعه انسانی در واقع به مفهوم توسعه توانمندی انسان ها ،گسترش دامنه فرصت ها و بهره مندی از آزادی است که منجر به حفظ آرمان ها و ارزش های انسانی می شود .شاخص توسعه انسانی نیز ابزار استانداردی برای سنجش توسعه انسانی است.بهبود شاخص توسعه انسانی معرف توانمند سازی انسان ها برای دستیابی به هدف ارتقای سطح زندگی آنها است که از طریق بهره گیری از توانمندی های انسانی حاصل می گردد.تا قبل ازطرح موضوع توسعه شاخص توسعه انسانی، در آمد سرانه هر کشور به عنوان مبنای سنجش میزان توسعه یافتگی کشورها در نظر گرفته می شد.اگر چه رشد درآمد سرانه برای دستیابی به برخی از اهداف لازم است، ولی نمی تواند بسیاری از جنبه های زندگی بشری را در برگیرد .لذا شاخص توسعه انسانی برای اولین بار در سال 1990 توسط گروهی از اقتصاد دانان شرقی و غربی توسعه داده شد و از آن پس در گزارش سالانه توسعه انسانی برنامه عمران سازمان ملل متحد منعکس شده است .    

شاخص های آموزش، امید به زندگی و تولید ناخالص داخلی تشکیل دهنده اجزای شاخص توسعه انسانی به شمار می روند و شاخص توسعه انسانی در واقع میانگین این سه شاخص است .بهبود وضعیت سرمایه گذاری و تغییر شرایط اقتصادی و اجتماعی، ارتقای سطح کیفیت زندگی را فراهم می آورد .ارتقای سطح کیفیت زندگی افراد یک جامعه در گروی تحول اساسی در متغیرهای اقتصادی، آموزشی و بهداشتی می باشد وجود انگیزه کافی و داشتن عزمی راسخ در حصول به توسعه انسانی بالاتر و برخورداری از آزادی عمل برای حرکت و مشارکت فعال از عوامل کلیدی در این خصوص است.

شاخص توسعه انسانی در ایران به تفکیک سال و شاخص های تشکیل دهنده آن

سال

شاخص تولید ناخالص داخلی

شاخص آموزش

شاخص امید به زندگی

شاخص توسعه انسانی

نرخ رشد شاخص توسعه انسانی

1370

640%

700%

670%

670%

---

1371

645%

713%

680%

679%

3/1

1372

646%

724%

700%

686%

3/1

1373

652%

729%

737%

694%

9/0

1374

660%

726%

742%

707%

9/1

1375

661%

729%

742%

711%

6/0

1376

662%

730%

742%

711%

0/0

1377

663%

733%

742%

713/0

3/0

1378

671%

739%

760%

723/0

4/1

1379

680%

729%

767%

725/0

3/0

1380

687%

77%

730%

729/0

6/0

1381

697%

82%

735%

741/0

6/1

1382

720%

825%

738%

761/0

7/2

1383

722%

847%

740%

770/0

2/1

1384

729%

849%

755%

777/0

9/0

1385

730%

851%

782%

788/0

4/1

1386

733%

835%

788%

791/0

4/0

منبع:محاسبات دفتر نظارت برنامه، معاونت نظارت راهبردی